Από τον Όρλιακα Γρεβενών στον Όρλιακα του... Άρη

Έλληνας αστροφυσικός δίνει ελληνικά τοπωνύμια

Το ρομποτάκι «Spirit» της ΝΑSΑ ξεκινά κάθε πρωί... από τις πλαγιές του Όρλιακα... για την κοιλάδα των Καλαβρύτων, προκειμένου να συλλέξει δείγματα του υπεδάφους. Έπειτα κατευθύνεται προς το χωριό Ζιάκας Γρεβενών...
Oι επιστήμονες στο στρατηγείο της ΝΑSΑ στις Ηνωμένες Πολιτείες παρακολουθούν τις κινήσεις του ρομπότ με κομμένη την ανάσα, αναλύοντας τα δεδομένα που στέλνει πίσω στη Γη...
Όσο παράδοξο και να ακούγεται, τα παραπάνω ελληνικά τοπωνύμια ανήκουν στον πλανήτη Άρη! Υπαίτιος για τη διαπλανητική «σύγχυση» είναι ο Γρεβενιώτης αστροφυσικός του Πανεπιστημίου του Σικάγου και επί χρόνια επιστημονικός συνεργάτης της ΝΑSΑ κ. Θανάσης Οικονόμου, ο οποίος βαφτίζει με ελληνικά ονόματα ανεξερεύνητες εκτάσεις του Κόκκινου Πλανήτη. Τις τελευταίες ημέρες ο Έλληνας επιστήμονας βρίσκεται στη χώρα μας, προσκεκλημένος των συντοπιτών του στη Νομαρχία Γρεβενών.
«Μου αρέσει να δίνω σε ανεξερεύνητα σημεία πλανητών ονόματα πόλεων και βουνών της πατρίδας μας» λέει στα «ΝΕΑ» ο κ. Οικονόμου, επιστημονικά όργανα του οποίου έχουν στηθεί στα διαστημόπλοια πολλών αποστολών της ΝΑSΑ στη Σελήνη, τον Άρη και τον Κρόνο.
Ο Γρεβενιώτης επιστήμονας γεννήθηκε στο χωριό Ζιάκας των Γρεβενών. Όταν ο ίδιος ήταν 11 ετών, η οικογένειά του κατέφυγε στη διάρκεια του Εμφυλίου πολέμου στην τότε Τσεχοσλοβακία.
Στροφή στους αριθμούς
«Επειδή δεν γνώριζα τη γλώσσα, στράφηκα στους αριθμούς. Με κέρδισαν τα Μαθηματικά και σπούδασα Πυρηνική Φυσική στο Πανεπιστήμιο της Πράγας» θυμάται...
Έπειτα από τις μεταπτυχιακές σπουδές του, σε ηλικία 27 ετών, θα περίμενε κανείς να βάλει πλώρη για την πρώην ΕΣΣΔ. Δύο από τις αδελφές του όμως κάλεσαν την οικογένεια στο Σικάγο των ΗΠΑ κι έτσι ο Γρεβενιώτης αστροφυσικός εγκαταστάθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1964.
«Στο πανεπιστήμιο του Σικάγου είχε μόλις συσταθεί μία ομάδα, τα μέλη της οποίας επιλεχθήκαμε από τη ΝΑSΑ με αποκλειστικό σκοπό να κατασκευάσουμε όργανα για διαστημόπλοια. Σας θυμίζω πως εκείνη την περίοδο βρισκόταν σε πλήρη κορύφωση ο επιστημονικός ανταγωνισμός- είχε λάβει ψυχροπολεμικές διαστάσεις- ΗΠΑ και ΕΣΣΔ σχετικά με την πρώτη επανδρωμένη αποστολή στη Σελήνη, που έγινε τελικά το 1969. Έζησα τα γεγονότα από κοντά» λέει ο κ. Οικονόμου.
Ο Έλληνας επιστήμονας και η ομάδα του κατασκεύασαν τα επόμενα χρόνια δεκάδες όργανα για διαστημόπλοια πολλών αποστολών της ΝΑSΑ, ενώ συνεργάστηκαν και με Σοβιετικούς κοσμοναύτες. Ο κ. Οικονόμου γρήγορα τέθηκε επικεφαλής της επιστημονικής ομάδας και σήμερα μπορεί να καμαρώνει, μεταξύ άλλων, για την αποστολή του «Ρathfinder» στον Άρη το 1997, τη διαστημική αποστολή στον Κρόνο την ίδια χρονιά, καθώς και τα δύο ρομποτάκια, το «Spirit» και το «Οportunity», τα οποία «οργώνουν» από το 2004 τις παγωμένες πλαγιές του Κόκκινου Πλανήτη.
Αστεροσκοπείο στα Γρεβενά
Επιθυμία του κ. Θανάση Οικονόμου, τον οποίο θα τιμήσει η Νομαρχία Γρεβενών στις 8 Αυγούστου, είναι η κατασκευή αστεροσκοπείου στην ιδιαίτερη πατρίδα του «για μην παρατηρούν τα παιδιά», όπως λέει, «με γυμνό μάτι τα αστέρια». Ο ίδιος έχει προτείνει τρία πιθανά σημεία στις κορυφές του Όρλιακα, όπου πρόκειται να στηθεί ένα εντυπωσιακό για τα δεδομένα της περιοχής τηλεσκόπιο σε υψόμετρο 1.400-
1.600.
«Τον Οκτώβριο θα κατατεθεί η οριστική μελέτη κι έπειτα θα προκηρυχθεί διεθνής διαγωνισμός. Το συνολικό κόστος του έργου αναμένεται να ξεπεράσει τα 3 εκατ. ευρώ, όμως ελπίζουμε να καταστεί σημαντικός τουριστικός και επιστημονικός πόλος έλξης» σημειώνει ο νομάρχης Γρεβενών κ. Δημοσθένης Κουπτσίδης.
ΡΕΠΟΡΤΑΖ: Κώστας Κουκουμάκας