Μια δαμόκλειος σπάθη για τον Ερντογάν

Αναμφισβήτητα, το κλίμα που διαμόρφωσε η χθεσινή απόφαση του τουρκικού Συνταγματικού Δικαστηρίου είναι πιο ομαλό σε σχέση με την ένταση που θα προκαλούσε απόφαση κλεισίματος. Η ομαλότητα όμως είναι σχετική, αφού τελικά δέκα από τους ένδεκα δικαστές, έστω και μέσω επίπληξης και οικονομικών μέτρων, βρήκαν εύλογες τις ανησυχίες περί κοσμικότητας του κράτους. Αυτό μετατρέπει την απόφαση σε δαμόκλειο σπάθη για τον Ερντογάν και το κόμμα του. Διότι τόσο η απόφαση όσο και η αντίληψη που προέκυψε, είναι σαν να λέει στο κυβερνών κόμμα «κάτσε καλά, γιατί σε αντίθετη περίπτωση, εδώ είμαστε». Είναι σημαντικό ερώτημα το πώς μπορεί να λειτουργήσει με τον τρόπο αυτό ένα πολιτικό κόμμα, αλλά και ένα ολόκληρο πολιτικό σύστημα.



ΤΟΥΡΚΙΑ: ΔΕΝ ΤΕΘΗΚΕ ΕΚΤΟΣ ΝΟΜΟΥ ΤΟ ΚΥΒΕΡΝΩΝ ΚΟΜΜΑ, ΑΛΛΑ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΥΠΟ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ

Καταδίκη χωρίς καταδίκη

ΑΓΚΥΡΑ
Του ΑΡΗ ΑΜΠΑΤΖΗ

Η μέση λύση της καταδίκης χωρίς καταδίκη ήταν η απόφαση που έλαβε τελικά το Συνταγματικό Δικαστήριο, αφού δεν έθεσε εκτός νόμου το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης, αλλά έκρινε ότι θα υπάρξει σοβαρή επίπληξη προς το κόμμα και θα περικοπεί κατά το ήμισυ η φετινή κρατική επιχορήγηση προς το κόμμα.


Είδε το φως του το δικαστήριο... (EPA/ATES TUMER)
Με τη χρυσή αυτή τομή δεν τέθηκε θέμα επιβολής πολιτικής απαγόρευσης στα συνολικά 71 στελέχη του κόμματος, περιλαμβανομένου του προέδρου της Δημοκρατίας Αμπντουλάχ Γκιουλ, του πρωθυπουργού Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, πέντε υπουργών και 32 βουλευτών του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης.

Βεβαίως η χρυσή τομή δεν βρέθηκε, αλλά προέκυψε, αφού έξι από τους έντεκα δικαστές του Συνταγματικού Δικαστηρίου ψήφισαν υπέρ του κλεισίματος, έξι από αυτούς ψήφισαν υπέρ της επιβολής οικονομικών κυρώσεων και ένας ψήφισε εναντίον του κατηγορητηρίου.Η προϋπόθεση για να τεθεί εκτός νόμου το κόμμα ήταν η ψήφος επτά δικαστών. Πλειοψήφησε, δηλαδή, το κλείσιμο, αλλά δεν συγκεντρώθηκε η ενισχυμένη πλειοψηφία.

«Με ομοφωνία»

Ο πρόεδρος του Δικαστηρίου Χασίμ Κιλίτς, προτού ανακοινώσει την απόφαση, κάλεσε τα πολιτικά κόμματα να προχωρήσουν με ομοφωνία σε νομοθετικές ρυθμίσεις, έτσι ώστε η σχετική τουρκική νομοθεσία να προσεγγίσει την ευρωπαϊκή. Εξέφρασε μάλιστα παράπονα για τις επικρίσεις και τις προσβολές, όπως είπε, που αντιμετώπισε το Συνταγματικό Δικαστήριο.

Λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση της απόφασης, ο Ερντογάν είπε: «Εξέλειπε η αοριστία που έφραζε τον δρόμο της Τουρκίας». Εσπευσε μάλιστα να δηλώσει ότι το κόμμα του «δεν ήταν και δεν θα είναι εστία εναντίον του κοσμικού κράτους». Με αυτό κατηγορούσε ο εισαγγελέας το κόμμα. Ο πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης Κιοκσάλ Τοπτάν σχολιάζοντας την απόφαση είπε ότι «ανέβηκε πιο ψηλά ο πήχης της Δημοκρατίας», αλλά υπογράμμισε ότι «όλα τα κόμματα θα πρέπει να εξετάσουν τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν, έτσι ώστε θέματα όπως το κλείσιμο των κομμάτων να γίνουν αρμονικά προς τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και γενικά προς την ευρωπαϊκή νομοθεσία και νομολογία».

«Δεν» σχολίασε

Σημαντικό ήταν το σχόλιο του αρχηγού των ενόπλων δυνάμεων, στρατηγού Γιασάρ Μπουγιούκανιτ, ο οποίος ερωτηθείς είπε: «Μην περιμένετε να σχολιάσω», αλλά πρόσθεσε: «Οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις είναι ένας θεσμός που ακολουθεί τις κατοχυρωμένες στο Σύνταγμα αρχές της Κεμαλικής Δημοκρατίας, και αυτό δεν πρόκειται να αλλάξει». Η βασικότερη από τις αρχές αυτές, γύρω από την οποία ασκείται η πολιτική εδώ και μερικά χρόνια, είναι αυτή περί κοσμικότητας του κράτους.

Ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης (Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα) Ντενίζ Μπαϊκάλ σχολίασε την απόφαση ως επιβεβαίωση της κρίσης, λέγοντας ότι «το Δικαστήριο δεν τερμάτισε την κρίση, αλλά τη διαπίστωσε». Ο Μπαϊκάλ πρόσθεσε λέγοντας ότι «από εδώ και πέρα έχει πολύ μεγάλη ευθύνη το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης. Δεν είναι δυνατόν να συνεχίσει με τον ίδιο τρόπο».

Το ακροδεξιό Κόμμα Εθνικιστικής Κίνησης, διά στόματος του κοινοβουλευτικού του εκπροσώπου Οκτάι Βουράλ, ζήτησε «να σεβαστούν όλοι την απόφαση του Δικαστηρίου», τονίζοντας ότι «θα πρέπει η απόφαση να είναι μάθημα». «Ιστορική» χαρακτήρισε την απόφαση ο πρόεδρος του φιλοκουρδικού Κόμματος Δημοκρατικής Τουρκίας Αχμέτ Τουρκ. Να σημειωθεί ότι εκκρεμεί στο Συνταγματικό Δικαστήριο η υπόθεση περί κλεισίματος του εν λόγω κόμματος. *

Μια δαμόκλειος σπάθη για τον Ερντογάν

ΑΓΚΥΡΑ

Αναμφισβήτητα, το κλίμα που διαμόρφωσε η χθεσινή απόφαση του τουρκικού Συνταγματικού Δικαστηρίου είναι πιο ομαλό σε σχέση με την ένταση που θα προκαλούσε απόφαση κλεισίματος. Η ομαλότητα όμως είναι σχετική, αφού τελικά δέκα από τους ένδεκα δικαστές, έστω και μέσω επίπληξης και οικονομικών μέτρων, βρήκαν εύλογες τις ανησυχίες περί κοσμικότητας του κράτους. Αυτό μετατρέπει την απόφαση σε δαμόκλειο σπάθη για τον Ερντογάν και το κόμμα του. Διότι τόσο η απόφαση όσο και η αντίληψη που προέκυψε, είναι σαν να λέει στο κυβερνών κόμμα «κάτσε καλά, γιατί σε αντίθετη περίπτωση, εδώ είμαστε». Είναι σημαντικό ερώτημα το πώς μπορεί να λειτουργήσει με τον τρόπο αυτό ένα πολιτικό κόμμα, αλλά και ένα ολόκληρο πολιτικό σύστημα.


Υπό την έννοια αυτή, ίσως θα ήταν καλύτερα τα πράγματα για το κυβερνών κόμμα, αν είχε βγει απόφαση κλεισίματος. Τώρα με την μπάσταρδη αυτή απόφαση, που πολλοί χαρακτηρίζουν χρυσή τομή, ο Ερντογάν και το κόμμα του θα είναι υπό καθεστώς συνεχούς επιτήρησης.

Εάν το Δικαστήριο έθετε εκτός νόμου το κόμμα, ο Ερντογάν θα είχε τη δυνατότητα να αξιοποιήσει μεσοπρόθεσμα το χαρτί «πλήγμα εναντίον της λαϊκής βούλησης» και με αυτό να πάει στις εκλογές με αξιώσεις σάρωσης. Τώρα όμως το μεσοπρόθεσμο χαρτί το έχουν οι αντίπαλοι του Ερντογάν και αυτό τη μορφή της επιτήρησης.

Τώρα είναι λοιπόν η στιγμή που θα αποδείξει ο Ερντογάν πόσο ευφυής πολιτικός άντρας είναι. Μία πρόωρη εκλογική αναμέτρηση, αλλά με πολύ λεπτούς χειρισμούς σχετικά με το χρονοδιάγραμμα, θα μπορούσε να βγάλει το κυβερνών κόμμα από τις Συμπληγάδες.

Η απάντηση στο ερώτημα αν το αποτέλεσμα των εκλογών θα δώσει τέλος στην πολιτική αοριστία, είναι επίσης αόριστη. Διότι το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης μόλις πριν από ένα χρόνο βγήκε από τις εκλογές με το θρίαμβο του 46,5%. Αυτό δεν εμπόδισε τη δικαστική διαδικασία. Κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει παρόμοια κατάσταση, ακόμη κι αν ο Ερντογάν βγει από τις επόμενες εκλογές με ποσοστό άνω του 50%.

Μία μεσοπρόθεσμη τακτική θα μπορούσε να ήταν, από πλευράς κυβερνητικού χώρου, κάποιες νομοθετικές ρυθμίσεις σχετικά με τη διαδικασία κλεισίματος των κομμάτων, αλλά και για άλλα πολιτικά ζητήματα που θα φέρουν στο προσκήνιο για άλλη μια φορά τις τουρκοευρωπαϊκές σχέσεις, αφού θα πρόκειται για «εναρμόνιση». Εξάλλου το μήνυμα αυτό έδωσε και ο πρόεδρος του Συνταγματικού Δικαστηρίου, ανακοινώνοντας χθες την απόφαση.

Πάντως από τις πρώτες δηλώσεις του Ερντογάν προκύπτει ότι το κυβερνών κόμμα τηρεί απαξιωτική στάση απέναντι στην απόφαση, αφού ο Τούρκος πρωθυπουργός είπε «κινηθήκαμε πάντα υπεύθυνα» και «δεν ήμασταν εστία εναντίον του κοσμικού κράτους».


ΑΡΗΣ ΑΜΠΑΤΖΗΣ