Αποφάσεις εδώ και τώρα για οικονομία

Η Κεντρική Τράπεζα προειδοποιεί για τα χειρότερα που έπονται

Εκτιμά επιδείνωση όλων των δεικτών, αλλά και της οικονομικής κατάστασης των νοικοκυριών. Βλέπει ανεργία στο 7% το 2010 και ρυθμό ανάπτυξης για το 2009 συρρικνωμένο πιο κάτω από το μηδέν.

ΑΠΙΘΑΝΟΣ ΚΑΙ ΜΗ ΡΕΑΛΙΣΤΙΚΟΣ
Ο στόχος της Κυβέρνησης τόσο για το έλλειμμα του 2009 όσο και για το έλλειμμα του 2010

Απίθανο και μη ρεαλιστικό χαρακτηρίζει το στόχο της Κυβέρνησης για το ύψος του δημοσιονομικού ελλείμματος τόσο για το 2009 όσο και για το 2010 η Κεντρική Τράπεζα στο Οικονομικό Δελτίο Δεκεμβρίου 2009, το οποίο δημοσιοποιήθηκε προχθές το βράδυ. Η Κεντρική εκτιμά ότι το δημοσιονομικό έλλειμμα φέτος θα είναι αρκετά πιο ψηλό από το 2,9%, ποσοστό το οποίο προβλέπει η Κυβέρνηση, αν οι μειώσεις των εσόδων και οι αυξήσεις των δαπανών συνεχιστούν με τον ίδιο τρόπο, ενώ αναμένει ραγδαία αύξηση της ανεργίας, την οποία τοποθετεί στο 7% το 2010. Σε σχέση με το ρυθμό ανάπτυξης, η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου προβλέπει συρρίκνωση με ρυθμό 1,3% για το 2009, οριακή ανάκαμψη κοντά στο 0,3% για το 2010 και 1,8% το 2011.
Πέραν των πιο πάνω, η Κεντρική εκτιμά σημαντική επιβράδυνση του ρυθμού μεγέθυνσης της δαπάνης ανά μισθωτό, λόγω του κακού οικονομικού κλίματος και της μειωμένης Αυτόματης Τιμαριθμικής Αναπροσαρμογής, ενώ για τον πληθωρισμό αναφέρεται ότι θα υποχωρήσει φέτος στο 0,2% από 4,4% το 2008, λόγω των χαμηλότερων τιμών του πετρελαίου, ενώ για το 2010 εκτιμάται να ανέλθει στο 2,6% και 2,3% το 2011.
Στο Οικονομικό Δελτίο γίνεται ιδιαίτερη αναφορά στους κινδύνους για τη χρηματοοικονομική σταθερότητα, που πηγάζουν από τις συνθήκες στον τομέα των νοικοκυριών, οι οποίοι κρίνονται μεν ως ελεγχόμενοι, αλλά έχουν αυξηθεί κατά τους τελευταίους έξι μήνες.
«Μια περαιτέρω επιδείνωση των εγχώριων μακροοικονομικών συνθηκών, ιδιαίτερα όσον αφορά την αγορά εργασίας, ενδεχομένως να εκθέσει το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών σε μεγαλύτερους κινδύνους και να επηρεάσει αρνητικά την ικανότητά τους να αποπληρώνουν τα δάνειά τους», σημειώνεται.

Αγωνία και συστάσεις
Η αγωνία της Κεντρικής για την κακή πορεία της οικονομίας αποτυπώνεται στη σύσταση προς την Κυβέρνηση για λήψη αποφάσεων για διόρθωση της κατάστασης:
«Το κύριο ζητούμενο είναι να τεθούν οι σωστές βάσεις της δημοσιονομικής πολιτικής και ελέγχου των δημόσιων δαπανών, ώστε να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών, ενώ ταυτόχρονα η δημοσιονομική πολιτική θα μπορεί να χρησιμοποιείται στην εξομάλυνση της επίδρασης του οικονομικού κύκλου στην οικονομία. Η αντιμετώπιση των πιο πάνω προκλήσεων επιβάλλει τη λήψη αποφασιστικών μέτρων και τομών στη διαμόρφωση οικονομικής πολιτικής. Επιβάλλει, ενδεχόμενα, και αλλαγή νοοτροπίας. Οι αποφάσεις, όμως, πρέπει να ληφθούν επειγόντως. Όσο πιο γρήγορα ληφθούν τόσο πιο αποτελεσματικές και αποδοτικές θα είναι».

Όσο πιο γρήγορα γίνεται
«Οι αποφάσεις, όμως, πρέπει να ληφθούν επειγόντως, σημειώνει η Κεντρική Τράπεζα. Όσο πιο γρήγορα ληφθούν τόσο πιο αποτελεσματικές και αποδοτικές θα είναι». Δεν παραλείπει, επίσης, να προβεί σε εισηγήσεις προς την Κυβέρνηση για διορθώσεις και αναφέρεται ειδικότερα στην ανάγκη γι' αναπροσαρμογή της οικονομίας σε ορθολογική βάση.
Η αντιμετώπιση των προκλήσεων επιβάλλει τη λήψη αποφασιστικών μέτρων και τομών, στη διαμόρφωση οικονομικής πολιτικής, τονίζει και προσθέτει ότι επιβάλλεται ακόμα και αλλαγή νοοτροπίας. Στο Οικονομικό Δελτίο τονίζεται ότι το ζητούμενο είναι η στόχευση και διάρθρωση της δημοσιονομικής πολιτικής, ώστε να υποβοηθηθεί η έξοδος από την κρίση και να τεθούν τα θεμέλια για τη διατηρησιμότητα των δημόσιων οικονομικών. Η πρόκληση για τη δημοσιονομική πολιτική είναι μεγάλη, αν αναλογιστεί κανείς ότι πρέπει ταυτόχρονα να μην παραγνωριστεί η κοινωνική πολιτική. Πέραν της πρόκλησης για εφαρμογή δημοσιονομικής πειθαρχίας, σε συνδυασμό με αναπτυξιακή και κοινωνική πολιτική, υπάρχει, επίσης, στην Κύπρο το έντονο πρόβλημα της εξεύρεσης πόρων για τη χρηματοδότηση των συνταξιοδοτικών ταμείων. Αυτό το πρόβλημα επιδεινώνεται σταδιακά στη χώρα μας, λόγω της γήρανσης του πληθυσμού. Το πρόβλημα αυτό πρέπει, επίσης, να αποτελεί μέρος του μακροχρόνιου σχεδιασμού της δημοσιονομικής πολιτικής.

Μακροχρόνιοι σχεδιασμοί

Η Κεντρική Τράπεζα τονίζει την ανάγκη όπως οι προϋπολογισμοί του κράτους καταρτίζονται με βάση μακροχρόνιο σχεδιασμό και στοχεύσεις, αλλά και ρεαλιστικές οικονομικές υποθέσεις, που να μην καλύπτουν μόνο την επόμενη χρονιά, έτσι ώστε να μπορούν να τεθούν στόχοι για τις δαπάνες και να αναλυθούν λεπτομερώς οι τρόποι χρηματοδότησής τους.

«Οι συνθήκες είναι δύσκολες και οι προκλήσεις οικονομικής πολιτικής μεγάλες. Η έγκαιρη αναπροσαρμογή της δημοσιονομικής, αλλά και ευρύτερα του συνόλου της οικονομικής πολιτικής σε ορθολογιστική βάση, μπορεί να συμβάλει προς την επαναφορά της οικονομίας σε διατηρήσιμη πορεία. Όσο, όμως, πιο αργά γίνουν οι διαρθρωτικές αλλαγές και το μακροπρόθεσμο νοικοκύρεμα των δημόσιων οικονομικών, τόσο πιο μεγάλο θα είναι το μακροπρόθεσμο κόστος στις αναπτυξιακές προοπτικές της Κύπρου», τονίζεται.
Η Κεντρική Τράπεζα τονίζει, επίσης, ότι είναι σημαντικό όπως η Κυβέρνηση υιοθετήσει και δομικά μέτρα, τα οποία θα μειώνουν με μόνιμο τρόπο τις δημόσιες δαπάνες. Ένας τρόπος θα ήταν η υιοθέτηση εισοδηματικών κριτηρίων σε περισσότερα σχέδια παροχών διάφορων επιδομάτων και χορηγιών.

Μια άλλη μεγάλη μη ελαστική κατηγορία δαπανών, σύμφωνα με την Κεντρική, είναι οι δαπάνες του κρατικού μισθολογίου. Τρόποι περιορισμού του αριθμού των κυβερνητικών υπαλλήλων, αναφέρει, και της αύξησης της παραγωγικότητάς τους πρέπει να βρεθούν, ώστε να περιοριστούν οι κρατικές δαπάνες.

Η πολεοδομική αμνηστία
Στο Οικονομικό Δελτίο της Κεντρικής γίνεται αναφορά και στην πολυδιαφημισμένη πολεοδομική αμνηστία, μέτρο στο οποίο η Κυβέρνηση επενδύει πολλά για έσοδα τα οποία θα καλύψουν τρύπες στα δημόσια ταμεία. Αναφέρει η Κεντρική:

Επιπρόσθετα, αν και η Κυβέρνηση ορίζει κάποια μέτρα τα οποία δεν συμπεριλαμβάνονται στον προϋπολογισμό και μπορεί να της επιτρέψουν να κρατήσει το δημοσιονομικό έλλειμμα κάτω από το 3% του ΑΕΠ, η ΚΤΚ θεωρεί πως αυτό δεν είναι εφικτό. Για παράδειγμα, ένα από τα μέτρα από τα οποία η κυβέρνηση αναμένει προσωρινή αύξηση των εσόδων της, είναι η πολεοδομική αμνηστία. Σε αυτό το σημείο πρέπει να σημειωθεί ότι ένα παρόμοιο μέτρο πριν από μερικά χρόνια, το οποίο σχετιζόταν με αμνηστία για περιουσίες με μικρές παραβάσεις, δεν είχε επιφέρει σημαντικά έσοδα. Ταυτόχρονα, αν και η Κυβέρνηση στοχεύει στη συγκράτηση κάποιων δημόσιων δαπανών, όπως είναι οι λειτουργικές δαπάνες, άλλες δαπάνες όπως οι δαπάνες για κοινωνικές παροχές προϋπολογίζονται να αυξηθούν με ποσοστό ύψους 7,2%, πέραν της μεγάλης αύξησης που δόθηκε τα δύο προηγούμενα χρόνια, ύψους 15% το χρόνο. Αν και είναι ενθαρρυντικό το ότι κάποιες από αυτές τις δαπάνες είναι στοχευμένες προς τα οικονομικά ασθενέστερα στρώματα της κοινωνίας, αυτές οι αυξήσεις είναι συνήθως μόνιμου χαρακτήρα και ως αποτέλεσμα επιβαρύνουν τα δημόσια οικονομικά. Γι' αυτόν το λόγο είναι σημαντικό όπως η Κυβέρνηση υιοθετήσει και δομικά μέτρα, τα οποία θα μειώνουν με μόνιμο τρόπο τις δημόσιες δαπάνες.

Πώς απαντά ο υπουργός Οικονομικών

Κληθείς να σχολιάσει το περιεχόμενο του Οικονομικού Δελτίου της Κεντρικής Τράπεζας ο υπουργός Οικονομικών Χαρίλαος Σταυράκης είπε πως συμφωνεί, προχώρησε, μάλιστα, ένα βήμα πιο κάτω, λέγοντας πως ορισμένοι δείκτες θα αποδειχθούν ίσως χειρότεροι απ' όσο τους περιγράφει η Κεντρική.
Τα πράγματα ίσως να είναι περισσότερο επώδυνα, είπε ο κ. Σταυράκης και πρόσθεσε ότι είναι ένα να προβαίνει κάποιος σε εκτιμήσεις και προβλέψεις και είναι άλλο να προσπαθεί να βελτιώσει την κατάσταση.
Το Υπουργείο Οικονομικών, σημείωσε, έχει το δύσκολο έργο της εξεύρεσης λύσεων και της ανάληψης πρωτοβουλιών και ενεργειών για διόρθωση της κατάστασης. Θα πρέπει να εργαστούμε για να μην υποστεί η οικονομία μας μεγαλύτερη ζημιά, κατέληξε.

Ο υπουργός Οικονομικών σχολίασε χθες και τη δήλωση του προέδρου της Ομοσπονδίας Εργοδοτών και Βιομηχάνων Ανδρέα Πίττα, ότι «ίσως θα πρέπει να γίνουν ορισμένες τροποποιήσεις στον κρατικό προϋπολογισμό».
Ο κ. Σταυράκης είπε, μεταξύ άλλων, ότι είναι αστείο να γίνεται λόγος για τροποποίηση ενός προϋπολογισμού ο οποίος μόλις προχθές έχει εξηγηθεί στη Βουλή.

«Αυτό το οποίο είναι σημαντικό είναι ότι η οικονομική πολιτική του κράτους πρέπει και είναι ευέλικτη και άρα να προσαρμόζεται ανάλογα με τις μεταβαλλόμενες συνθήκες», τόνισε.