Τα 12 βήματα στον... όλεθρο

Πώς μια 8ετία ανεξέλεγκτης δράσης των golden boys οδήγησε στην κρίση του αιώνα
Ανεξέλεγκτες διαστάσεις στη «φούσκα» που προηγήθηκε της πιστωτικής κρίσης και η οποία οδήγησε σε παγκόσμια ύφεση προσέδωσαν η υπερβολική δίψα για κέρδος και η μεγάλη έκθεση στον κίνδυνο.
Η λαιμαργία και οι παράτολμες κινήσεις τραπεζιτών, χρηματιστών και μεγάλων επενδυτών, καθώς επίσης τα λάθη και οι παραλείψεις των ρυθμιστικών αρχών ευθύνονται σε σημαντικό βαθμό για τις χρεοκοπίες κολοσσών και την εικόνα που εμφανίζει σήμερα η οικονομία.

Η κυριότερη πηγή της ήταν η εξαιρετικά χαλαρή νομισματική πολιτική κατά την περίοδο μετά το 2001. Το γεγονός αυτό προκάλεσε πολύ χαμηλές μακροπρόθεσμες αποδόσεις και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, δημιουργώντας υπεραξίες σε ακίνητες και κινητές αξίες και ωθώντας τον τραπεζικό δανεισμό, κυρίως τα στεγαστικά δάνεια. Η αύξηση της παγκόσμιας ρευστότητας συνοδεύτηκε από την αλόγιστη χρήση μοντέλων σχετικά με τη διανομή των τραπεζικών δανείων σε επενδυτές μέσω προϊόντων τιτλοποιήσεων, για τα οποία ο πραγματικός πιστοληπτικός κίνδυνος δεν ήταν σαφής.

Σε αυτό το περιβάλλον άφθονης ρευστότητας, οι αποτιμήσεις ακινήτων υπερέβησαν κατά πολύ τα θεμελιώδη και επακολούθησαν ραγδαίες πτώσεις.

Τα αποθέματα της Ανατολής
1 Η Κίνα πηγή βασικών «ανισορροπιών» εξακολουθεί να ταλαιπωρεί την παγκόσμια οικονομία. Η κινεζική κυβέρνηση κράτησε τη συναλλαγματική ισοτιμία του γουάν σε χαμηλά επίπεδα για να τονώσει τις εξαγωγές της και να ενισχύσει τα συναλλαγματικά της αποθέματα, κυρίως σε δολάρια. Τα οποία δάνειζε στη Δύση, όπου κατευθύνονταν γενικά τα πλεονάσματα της Ανατολής, τροφοδοτώντας τη «φούσκα» της αγοράς ακινήτων.

Φθηνό χρήμα
2 Η άνευ προηγουμένου ροή φτηνού χρήματος με κατεύθυνση την κτηματαγορά πλημμύρισε τις δυτικές οικονομίες. Τα εμπορικά πλεονάσματα ανακυκλώνονταν στις αρχές της δεκαετίας, τροφοδοτώντας στην «τάση αναζήτησης μεγάλων αποδόσεων». Οι επενδυτές αδυνατούσαν να

αντιληφθούν το μέγεθος του ρίσκου θεωρώντας ασφαλέστερες -απ ό,τι τελικά αποδείχτηκαν- τις αποδόσεις που απολάμβαναν.

Subrime
3 Οι δανειστές παρείχαν δίχως προφύλαξη δισ. για υψηλά περιθώρια κέρδους σε ανθρώπους που αποδείχτηκε, όταν ανέβηκαν τα επιτόκια, ότι δεν μπορούσαν να καλύψουν τις υποχρεώσεις τους.

Το «γλέντι»
4 Το φτηνό χρήμα οδήγησε τους καταναλωτές σε μεγάλα δανειακά ανοίγματα για να επενδύσουν σε ακίνητα ή να αγοράσουν αγαθά, ανοίγματα που δεν άντεχε το πορτοφόλι τους, . Οι επενδυτές προχωρούσαν σε τοποθετήσεις με ιδιαίτερα υψηλές αποδόσεις, ενώ ελάχιστα ασφάλιστρα καταβάλλονταν για το έξτρα ρίσκο. Οταν οι λήπτες δανείων υψηλού ρίσκου άρχισαν να αδυνατούν να τα αποπληρώσουν, η αγορά ανακάλυψε επιτέλους το «ρίσκο», με οδυνηρές όμως συνέπειες.

Τοξικά πακέτα
5 Η τρέλα για επενδυτικά εργαλεία με μεγάλες αποδόσεις ώθησε τις τράπεζες να «πακετάρουν» το εταιρικό χρέος και να το προσφέρουν στους επενδυτές. Στόχος η διασπορά του ρίσκου. Οταν, όμως, η εμπιστοσύνη κατέρρευσε, οι τράπεζες έμειναν με δάνεια πολλών δισ. τα οποία δεν είχαν καταφέρει να ξεφορτωθούν.

Αλαν Γκρίνσπαν
6 Ο πρώην Αμερικανός κεντρικός τραπεζίτης ήταν ο πρωτομάστορας της καταστροφικής όπως αποδείχτηκε ιδέας ότι όποτε οι αγορές βυθίζονται η FED μπορεί με μία μείωση των επιτοκίων να τους δώσει το φιλί της ζωής.

Οι πολιτικοί
7 Το 1999 καταργήθηκε ο νόμος Glass - Steagall, ο οποίος διαχώριζε τις εμπορικές από τις επενδυτικές τράπεζες από την εποχή της Μεγάλης Υφεσης, ενώ ο βραβευμένος με Νόμπελ Οικονομίας Στίγκλιτς ονόμασε την... περιπέτεια του Μπους στο Ιράκ «πόλεμο των 3 τρισ.», με καταστροφικές επιπτώσεις στην αμερικανική οικονομία.

Οι αρχές
8 Οι επιτροπές πρόληψης ισχυρίζονται ότι δεν είναι δική τους δουλειά να διοικούν τράπεζες. Εντούτοις από το Λονδίνο και τη Νέα Υόρκη μέχρι το Ρέικιαβικ οι Ρυθμιστικές Αρχές απέτυχαν πλήρως να δαμάσουν για πολλά χρόνια τις υπερβολές στη βιομηχανία του χρήματος.

Διεθνείς οίκοι
9 Οίκοι πιστοληπτικής αξιολόγησης, έδιναν πολύ καλές... βαθμολογίες ακόμη και σε προβληματικούς κολοσσούς που λάνσαραν άκρως επικίνδυνα προϊόντα, εξαπατώντας έτσι πολλούς επενδυτές.

Επιτροπές κεφαλαιαγοράς
10 Εκαναν τα... στραβά μάτια, με αποτέλεσμα τα «γκόλντεν μπόις» να δρουν ανενόχλητα. Η βρετανική FSA, άρχισε να δραστηριοποιείται μόνο αφότου απειλήθηκε με κατάρρευση η Northern Rock.

Λαίμαργοι τραπεζίτες
11 Πολλοί τραπεζίτες της Γουόλ Στριτ και του Σίτι, που κατηγορήθηκαν για ανεπάρκεια και αδυναμία να προβλέψουν τις εξελίξεις με αποτέλεσμα να ζημιωθούν οι εταιρείες τους, λάμβαναν ιδιαίτερα παχυλούς μισθούς, ενώ είπαν αντίο βάζοντας στις τσέπες εξωφρενικού ύψους μπόνους. Απληστοι ήταν και πολλοί χρηματιστές που -αν και γνώριζαν- προωθούσαν το χρηματιστηριακό καζίνο έναντι τεράστιων αμοιβών.

Βασιλεία ΙΙ
12 Οι κανόνες της για την κεφαλαιοποίηση των τραπεζικών ιδρυμάτων δεν διασφαλίζει ότι αυτά θα πρέπει να διαθέτουν επαρκή ρευστότητα. Με άλλα λόγια, επιτρέπεται να λειτουργούν με λίγα κεφάλαια την περίοδο της ευμάρειας, γεγονός που τις αφήνει εκτεθειμένες σε περιόδους οικονομικής κρίσης.