Ελλάδα: η δεύτερη πιο φτωχή χώρα της ΕΕ

Το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό φτώχειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση των «27» παρουσιάζει η Ελλάδα, μετά τη Λετονία, καθώς ένας στους 5 κατοίκους (20,1%) βρίσκεται κάτω από το όριο φτώχειας, ενώ το ποσοστό της μακροχρόνιας φτώχειας ανέρχεται στο 14%, το οποίο είναι το δεύτερο μεγαλύτερο στην ΕΕ των «15».

Σύμφωνα με το ετήσιο πόρισμα του Παρατηρητηρίου Φτώχειας, Ανισότητας και Κοινωνικού Αποκλεισμού και το Ινστιτούτο Εργασίας της ΓΣΕΕ, την υψηλότερη φτώχεια εμφανίζουν οι χώρες της Νοτίου Ευρώπης (Ελλάδα, Πορτογαλία, Ισπανία, Ιταλία) καθώς και οι χώρες με φιλελεύθερο κοινωνικό κράτος (Βρετανία, Ιρλανδία).Αντίθετα, τη χαμηλότερη φτώχεια και ανισότητα εμφανίζουν οι χώρες με σοσιαλδημοκρατικό καθεστώς ευημερίας (Δανία, Σουηδία, Φιλανδία, Ολλανδία) και ακολουθούν οι χώρες με συντηρητικό-κορπορατιστικό τύπο κοινωνικού κράτους (κυρίως χώρες της ηπειρωτικής Ευρώπης).

Όπως επισημαίνεται στην έρευνα, η σύγκριση του επιπέδου φτώχειας μεταξύ των χωρών της ΕΕ αποκρύπτει τις τεράστιες διαφορές στο επίπεδο διαβίωσης όταν γίνεται με βάση τις εθνικές γραμμές σχετικής φτώχειας. Υιοθετώντας, για παράδειγμα, τη γραμμή φτώχειας της Δανίας, τότε περισσότερο από το 40% των Ελλήνων είναι φτωχοί.

Οι διαφορές στο ποσοστό ανεργίας μεταξύ των χωρών της ΕΕ δεν ερμηνεύουν ικανοποιητικά τις διαφορές στο επίπεδο φτώχειας. Στην Ελλάδα, παρόλο που οι άνεργοι εμφανίζουν υψηλότερο κίνδυνο φτώχειας από τους εργαζόμενους, έχουν πολύ μικρή συμμετοχή στην συνολική φτώχεια.

Οι εργαζόμενοι μερικής απασχόλησης εμφανίζουν παρόμοια ποσοστά φτώχειας με αυτά των ανέργων, γεγονός που θέτει σε αμφισβήτηση την αποτελεσματικότητα των πολιτικών που προωθούν τις ευέλικτες σχέσεις εργασίας και τη μερική απασχόληση.

Οι κοινωνικές μεταβιβάσεις στην Ελλάδα (δηλαδή τα διάφορα επιδόματα, εκτός των συντάξεων) παρουσιάζουν τη μικρότερη αποτελεσματικότητα στη μείωση της φτώχειας μεταξύ των χωρών της ΕΕ, γεγονός το οποίο φανερώνει την αναποτελεσματικότητα του συστήματος κοινωνικής προστασίας στην Ελλάδα.

Συγκεκριμένα, η μείωση που επιφέρουν οι κοινωνικές μεταβιβάσεις στο ποσοστό φτώχειας της Ελλάδος είναι μόλις 6,5%, όταν το αντίστοιχο μέσο ποσοστό μείωσης στην ΕΕ των «15» είναι 24,9%.

Παρά τη σημαντική άνοδο του ΑΕΠ στην Ελλάδα την τελευταία δεκαετία, η φτώχεια και η ανισότητα παραμένουν σχεδόν αμετάβλητες. Η φτώχεια στην Ελλάδα αφορά σε μεγάλο βαθμό φτωχούς εργαζόμενους και φτωχούς συνταξιούχους, κάτι που εξηγεί γιατί η φτώχεια δεν μειώνεται όταν αυξάνεται η απασχόληση και κάμπτεται το ποσοστό ανεργίας (ιδίως όταν η αύξηση αυτή αφορά στη μερική απασχόληση).

Το μεγαλύτερο μέρος της συνολικής ανισότητας οφείλεται στην ανισότητα που υπάρχει εντός των κοινωνικών ομάδων. Η υιοθέτηση γενικών μέτρων καθολικής εμβέλειας, μέσω της ενίσχυσης των χαμηλών εισοδημάτων, εμφανίζεται ως το πλέον κατάλληλο και αποτελεσματικό μέτρο για την άμβλυνση της ανισότητας.