Γιατί δεν μας προβληματίζουν τα σημαντικά;
Στην Ελλάδα έχουμε διαχρονικά ένα πρόβλημα. Ασχολούμαστε πολύ και με ένταση με τα φτηνότερα από τα γεγονότα της πεζής καθημερινότητας και ελάχιστα ως καθόλου με τα σημαντικά και διαχρονικά.
Αν συνέβαινε το δεύτερο και λύσεις στα σοβαρά προβλήματα θα βρίσκαμε και δύσκολα θα φτάναμε σε κάθε λογής κρίσεις που συχνά – πυκνά αντιμετωπίζουμε.
Αφορμή γι’ αυτές τις σκέψεις είναι το πώς πέρασε στα ψιλά ο θάνατος ενός Ελληνα φιλόσοφου που κυριάρχησε στα ισχυρά κοινωνικά ρεύματα της εποχής που εκπνέει και οι πολύτιμες αλήθειες που άφησε η πορεία του στη ζωή.
Μιλώ για το διεθνούς φήμης Έλληνα στοχαστής Κώστα Αξελό, που συγκρούστηκε με τον Σαρτρ και το σταλινισμό, σε πολύ δύσκολες γι’ αυτό εποχές, και που ευαγγελίστηκε μια πλανητική σκέψη για την «εποχή της τεχνικής» που τώρα είναι εδώ.
Πέθανε, λοιπόν, ο Κώστας Αξελός και ελάχιστοι θυμήθηκαν ότι σε δημόσια συζήτηση στο Παρίσι, το 1964, που οργάνωνε η Ένωση Κομμουνιστών Φοιτητών με θέμα την εξουσία της λογοτεχνίας, ο Ζαν Πολ Σαρτρ απαίτησε τη μη συμμετοχή του Κώστα Αξελού επειδή ο Έλληνας φιλόσοφος τολμούσε να τον αμφισβητεί ανοιχτά. Η απαίτηση του Σαρτρ δεν έμεινε αναπάντητη, αφού στη συζήτηση αρνήθηκε, κατόπιν του αποκλεισμού του Αξελού, να συμμετάσχει και ο Κλοντ Σιμόν, ο συγγραφέας που 21 χρόνια αργότερα τιμήθηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας.
Η μονομαχία του Σαρτρ με τον Κώστα Αξελό ήταν βαθιά ιδεολογική και φιλοσοφική. Ο Αξελός είχε ενταχθεί από νωρίς στην ομάδα του περιοδικού «Αrguments» (Επιχειρήματα) η ίδρυση του οποίου συνέπεσε, διόλου τυχαία, με τη σοβιετική επέμβαση στην Ουγγαρία. Υπήρξε μάλιστα αρχισυντάκτης του περιοδικού για αρκετά χρόνια, συμμετέχοντας σε μια περιπέτεια που είχε ανοιχτούς ορίζοντες και ήθελε να επαναδιαπραγματευθεί τη μαρξιστική σκέψη.
Οι άνθρωποι του περιοδικού, ανάμεσά τους και ο Ρολάν Μπαρ, είχαν βασικά κοινά στοιχεία: πήραν μέρος ενεργά στην αντίσταση κατά του ναζισμού, αλλά αποχώρησαν από το Κομμουνιστικό Κόμμα, καθώς ήταν αντίθετοι με τη σταλινική του εκδοχή. Έτσι, ο Σαρτρ εγκαλούσε τον Αξελό για εγκατάλειψη του κομμουνισμού και ο Αξελός τον Σαρτρ για μη πρωτότυπη σκέψη.
Ο Κώστας Αξελός κινήθηκε σε ένα ευρύ φάσμα φιλοσοφικής έρευνας, από τον Ηράκλειτο μέχρι τον Μαρξ και από τον Νίτσε μέχρι τον Χάιντεγκερ. Δίδαξε Φιλοσοφία στη Σορβόννη και μετείχε ενεργά στις ιδεολογικές μεταπολεμικές ζυμώσεις. Αξίζει να προβληματισθούμε από την παρακαταθήκη του.
Στην Ελλάδα έχουμε διαχρονικά ένα πρόβλημα. Ασχολούμαστε πολύ και με ένταση με τα φτηνότερα από τα γεγονότα της πεζής καθημερινότητας και ελάχιστα ως καθόλου με τα σημαντικά και διαχρονικά.
Αν συνέβαινε το δεύτερο και λύσεις στα σοβαρά προβλήματα θα βρίσκαμε και δύσκολα θα φτάναμε σε κάθε λογής κρίσεις που συχνά – πυκνά αντιμετωπίζουμε.
Αφορμή γι’ αυτές τις σκέψεις είναι το πώς πέρασε στα ψιλά ο θάνατος ενός Ελληνα φιλόσοφου που κυριάρχησε στα ισχυρά κοινωνικά ρεύματα της εποχής που εκπνέει και οι πολύτιμες αλήθειες που άφησε η πορεία του στη ζωή.
Μιλώ για το διεθνούς φήμης Έλληνα στοχαστής Κώστα Αξελό, που συγκρούστηκε με τον Σαρτρ και το σταλινισμό, σε πολύ δύσκολες γι’ αυτό εποχές, και που ευαγγελίστηκε μια πλανητική σκέψη για την «εποχή της τεχνικής» που τώρα είναι εδώ.
Πέθανε, λοιπόν, ο Κώστας Αξελός και ελάχιστοι θυμήθηκαν ότι σε δημόσια συζήτηση στο Παρίσι, το 1964, που οργάνωνε η Ένωση Κομμουνιστών Φοιτητών με θέμα την εξουσία της λογοτεχνίας, ο Ζαν Πολ Σαρτρ απαίτησε τη μη συμμετοχή του Κώστα Αξελού επειδή ο Έλληνας φιλόσοφος τολμούσε να τον αμφισβητεί ανοιχτά. Η απαίτηση του Σαρτρ δεν έμεινε αναπάντητη, αφού στη συζήτηση αρνήθηκε, κατόπιν του αποκλεισμού του Αξελού, να συμμετάσχει και ο Κλοντ Σιμόν, ο συγγραφέας που 21 χρόνια αργότερα τιμήθηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας.
Η μονομαχία του Σαρτρ με τον Κώστα Αξελό ήταν βαθιά ιδεολογική και φιλοσοφική. Ο Αξελός είχε ενταχθεί από νωρίς στην ομάδα του περιοδικού «Αrguments» (Επιχειρήματα) η ίδρυση του οποίου συνέπεσε, διόλου τυχαία, με τη σοβιετική επέμβαση στην Ουγγαρία. Υπήρξε μάλιστα αρχισυντάκτης του περιοδικού για αρκετά χρόνια, συμμετέχοντας σε μια περιπέτεια που είχε ανοιχτούς ορίζοντες και ήθελε να επαναδιαπραγματευθεί τη μαρξιστική σκέψη.
Οι άνθρωποι του περιοδικού, ανάμεσά τους και ο Ρολάν Μπαρ, είχαν βασικά κοινά στοιχεία: πήραν μέρος ενεργά στην αντίσταση κατά του ναζισμού, αλλά αποχώρησαν από το Κομμουνιστικό Κόμμα, καθώς ήταν αντίθετοι με τη σταλινική του εκδοχή. Έτσι, ο Σαρτρ εγκαλούσε τον Αξελό για εγκατάλειψη του κομμουνισμού και ο Αξελός τον Σαρτρ για μη πρωτότυπη σκέψη.
Ο Κώστας Αξελός κινήθηκε σε ένα ευρύ φάσμα φιλοσοφικής έρευνας, από τον Ηράκλειτο μέχρι τον Μαρξ και από τον Νίτσε μέχρι τον Χάιντεγκερ. Δίδαξε Φιλοσοφία στη Σορβόννη και μετείχε ενεργά στις ιδεολογικές μεταπολεμικές ζυμώσεις. Αξίζει να προβληματισθούμε από την παρακαταθήκη του.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου